Geliniň lukmançylyk senagatynda "täze goşandy"

NRNU MEPhI alymlary biolukmançylykda sowuk plazmany nähili ulanmalydygyny öwrendiler NRNU MEPhI alymlary beýleki ylmy merkezleriň kärdeşleri bilen bilelikde bakteriýa we wirus kesellerini anyklamak we bejermek hem-de ýaralary bejermek üçin sowuk plazmany ulanmagyň mümkinçiliklerini öwrenýärler. Bu ösüş innowasion ýokary tehnologiýaly lukmançylyk enjamlaryny döretmek üçin esas bolar. Sowuk plazmalar, adatça elektrik taýdan neýtral bolan we ýeterlik derejede pes atom we ion temperaturasyna, mysal üçin, otagyň temperaturasyna golaý bolan zarýadly bölejikleriň ýygnanmalary ýa-da akymlarydyr. Şol bir wagtyň özünde, plazma görnüşleriniň gyjyndyrylma ýa-da ionlaşma derejesine laýyk gelýän elektron temperaturasy birnäçe müň gradusa ýetip biler.

Sowuk plazmanyň täsiri lukmançylykda ulanylyp bilner - ýerli serişde hökmünde ol adam bedeni üçin deňeşdirme boýunça howpsuzdyr. Ol zerur bolanda, sowuk plazmanyň örän uly ýerli oksidlenme, meselem, kauterizasiýa döredip biljekdigini we beýleki usullarda bolsa dikeldiji sagaldyş mehanizmlerini işe girizip biljekdigini belledi. Himiki erkin radikallar açyk deri ýüzlerine we ýaralara gönüden-göni täsir etmek üçin, inženerçilik taýdan döredilen ykjam plazma turbalary tarapyndan öndürilýän plazma çüwdürimleri arkaly ýa-da howa ýaly tolgundyryjy daşky gurşaw molekulalary arkaly gytaklaýyn ulanylyp bilner. Şol bir wagtyň özünde, plazma çyrasy ilki başda doly howpsuz inert gazyň gowşak akymyny ulanýar -geliý or argon, we öndürilýän ýylylyk energiýasyny bir birlikden onlarça watta çenli dolandyryp bolýar.

Işde açyk atmosfer basyşly plazma ulanyldy, alymlar onuň çeşmesini soňky ýyllarda işjeň işläp düzýärler. Atmosfera basyşyndaky üznüksiz gaz akymyny ionlaşdyryp bolýar, şol bir wagtyň özünde onuň birnäçe millimetrden onlarça santimetre çenli gerek bolan aralyga çykarylmagyny üpjün edip, ionlaşdyrylan neýtral maddanyň göwrümini belli bir maksatly ýere (meselem, hassanyň derisine) gerek bolan çuňluga ýetirmek mümkin.

Wiktor Timoşenko şeýle nygtady: “Biz ulanýarysgeliýesasy gaz hökmünde, bu bolsa islenmeýän oksidlenme proseslerini azaltmaga mümkinçilik berýär. Russiýada we daşary ýurtlarda köp sanly meňzeş ösüşlerden tapawutlylykda, ulanýan plazma lampalarymyzda sowuk geliý plazmasynyň döremegi ozon emele gelmegi bilen utgaşmaýar, ýöne şol bir wagtyň özünde aýdyň we gözegçilikde saklanýan terapewtiki täsir berýär.” Bu täze usuly ulanmak bilen, alymlar esasan bakteriýa kesellerini bejermegi umyt edýärler. Olaryň pikiriçe, sowuk plazma terapiýasy wirus hapalanmagyny hem aňsatlyk bilen aýryp, ýaralaryň sagalmagyny çaltlaşdyryp biler. Geljekde täze usullaryň kömegi bilen şiş kesellerini bejermegiň mümkin boljakdygyna umyt edilýär. “Şu gün biz diňe örän ýüzleý täsir, ýerli ulanmak barada gürrüň edýäris. Geljekde tehnologiýa bedene has çuňňur aralaşmak üçin, mysal üçin, dem alyş ulgamy arkaly işlenip bilner. Häzirlikçe, biz in vitro synaglaryny geçirýäris, plazmamyz reaktiv wagtynda az mukdarda suwuklyk ýa-da beýleki model biologik obýektler bilen gönüden-göni özara täsirleşýär” diýip, ylmy toparyň ýolbaşçysy aýtdy.