Çip öndürijiler täze kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. COVID-19 pandemiýasy üpjünçilik zynjyrynda kynçylyklar döredensoň, pudak täze töwekgelçiliklerden howp astynda. Ýarymgeçirijiler önümçiliginde ulanylýan asylly gazlaryň dünýäde iň uly üpjün edijileriniň biri bolan Orsýet, duşmançylykly hasaplaýan ýurtlaryna eksporty çäklendirmege başlady. Bular "asylly" gazlar diýlip atlandyrylýar, mysal üçinneon, argon wegeliý.
Bu Putiniň Ukraina çozuş edendigi üçin Moskwa garşy sanksiýalary girizen ýurtlara ykdysady täsiriniň ýene bir guralydyr. Uruşdan öň Russiýa we Ukraina bilelikde üpjünçiligiň takmynan 30 göterimini emele getirýärdi.neon"Bain & Company" kompaniýasynyň maglumatlaryna görä, ýarymgeçirijiler we elektron komponentler üçin gaz. Eksport çäklendirmeleri pudagyň we onuň müşderileriniň iň agyr üpjünçilik krizisinden çykyp başlan döwründe ýüze çykdy. "LMC Automotive" kompaniýasynyň maglumatlaryna görä, geçen ýyl awtoulag öndürijileri çip ýetmezçiligi sebäpli awtoulag önümçiligini kesgin azaldypdyrlar. Eltip bermegiň ýylyň ikinji ýarymynda gowulaşmagyna garaşylýar.
Neonýarymgeçiriji önümçiliginde möhüm rol oýnaýar, sebäbi ol litografiýa diýilýän prosessi öz içine alýar. Gaz kremniý plastinkasynda "yzy" galdyrýan lazer tarapyndan öndürilýän ýagtylygyň tolkun uzynlygyny dolandyrýar. Uruşdan öň Russiýa çigneonpolat zawodlarynda goşmaça önüm hökmünde öndürilip, arassalamak üçin Ukraina iberildi. Iki ýurt hem Sowet Soýuzynyň harby we kosmos tehnologiýalaryny gurmak üçin ulanan Sowet döwrüniň asylly gazlarynyň esasy öndürijileridi, ýöne Ukrainadaky uruş senagatyň mümkinçiliklerine uzak möhletli zyýan ýetirdi. Mariupol we Odessa ýaly Ukrainanyň käbir şäherlerinde bolan agyr söweşler senagat ýerlerini weýran etdi we bu bolsa sebitden harytlaryň eksport edilmegini örän kynlaşdyrdy.
Beýleki tarapdan, 2014-nji ýylda Orsýetiň Krymy basyp almagyndan bäri, global ýarymgeçiriji önüm öndürijileri sebitden has az garaşly boldular.neonUkrainada we Russiýada gaz taryhy taýdan 80% bilen 90% aralygynda üýtgeýärdi, ýöne 2014-nji ýyldan bäri pese gaçdy. Üçden bir bölegine-de ýetmedi. Russiýanyň eksport çäklendirmeleriniň ýarymgeçiriji öndürijilere nähili täsir etjekdigini aýtmak üçin heniz ir. Häzirlikçe Ukrainadaky uruş çipleriň durnukly üpjünçiligine päsgel bermedi.
Emma öndürijiler sebitde ýitirilen üpjünçiligiň öwezini dolmagy başarsalar-da, olar möhüm gymmatly gaz üçin has köp töleýän bolup bilerler. Olaryň bahalaryny yzarlamak köplenç kyn, sebäbi olaryň köpüsi hususy uzak möhletli şertnamalar arkaly söwda edilýär, ýöne CNN-iň bilermenlere salgylanyp beren maglumatyna görä, neon gazynyň şertnama bahasy Ukraina çozuşyndan bäri bäş esse ýokarlandy we bu derejede uzak wagtlap galmagyna getirer.
Tehnologiýa ägirdi Samsung-yň öýi bolan Günorta Koreýa "agyryny" ilkinji bolup duýar, sebäbi ol diýen ýaly diňe gymmatly gazyň importyna bil baglaýar we ABŞ-dan, Ýaponiýadan we Ýewropadan tapawutlylykda, önümçiligi artdyryp biljek iri gaz kompaniýalary ýok. Geçen ýyl Samsung ABŞ-da Intel-den öňe geçip, dünýäniň iň uly ýarymgeçiriji öndürijisine öwrüldi. Iki ýyl bäri dowam edýän pandemiýadan soň ýurtlar indi çip öndürmek kuwwatyny artdyrmak üçin ýaryşýarlar, bu bolsa olary global üpjünçilik zynjyrlaryndaky durnuksyzlyga sezewar edýär.
“Intel” ABŞ-nyň hökümetine kömek bermegi teklip etdi we şu ýylyň başynda iki täze zawod üçin 20 milliard dollar maýa goýjakdygyny yglan etdi. Geçen ýyl “Samsung” hem Tehasda 17 milliard dollarlyk zawod gurmaga wada berdi. Çip önümçiliginiň artmagy asylly gazlara bolan islegiň ýokarlanmagyna getirip biler. Russiýa eksportyny çäklendirmek howpuny döredýän mahaly, Hytaý iň uly we iň täze önümçilik kuwwatyna eýe bolany üçin iň uly ýeňijileriň biri bolup biler. 2015-nji ýyldan bäri Hytaý asylly gazlary beýleki senagat önümlerinden bölmek üçin zerur bolan enjamlary goşmak bilen öz ýarymgeçiriji senagatyna maýa goýýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 23-nji iýuny
