Uçar çyralary uçaryň içinde we daşynda gurnalan svetoforlardyr. Esasan, gonuş taksi çyralaryny, nawigasiýa çyralaryny, ýalpyldawuk çyralary, dik we gorizontal stabilizator çyralaryny, kabina çyralaryny we kabina çyralaryny we ş.m. öz içine alýar. Meniň pikirimçe, köp kiçi hyzmatdaşlaryň uçardaky çyralaryň näme üçin ýerden uzakda görünýändigi barada şeýle soraglary bolar, muny şu gün tanyşdyrjak elementimiz bilen baglanyşdyryp bolar -kripton.

Uçaryň stroboskop çyralarynyň gurluşy

Uçar ýokary belentlikde uçanda, fýuzelažyň daşyndaky çyralar güýçli titremelere we temperatura we basyşdaky uly üýtgemelere çydap bilmelidir. Uçar çyralarynyň energiýa üpjünçiligi esasan 28V DC-den ybarat.

Uçaryň daşky çyralarynyň köpüsi daşky örtük hökmünde ýokary berklikli titan garyndysyndan ýasalýar. Ol köp mukdarda inert gaz garyndysy bilen doldurylan, olaryň iň möhümi bolsakripton gazy, soňra bolsa gerek bolan reňke görä dürli görnüşli inert gaz goşulýar.

Eýsem, näme üçinkriptoniň möhümi näme? Sebäbi kriptonyň geçirijiliginiň örän ýokary bolmagy we geçirijiligiň açyk jisimiň ýagtylygy geçiriş derejesini görkezmegidir. Şonuň üçin,kripton gazyýokary intensiwli ýagtylyk üçin daşaýjy gaza öwrüldi diýen ýaly, ol magdançylaryň lampalarynda, uçar çyralarynda, ýolsuz ulaglaryň çyralarynda we ş.m. giňden ulanylýar. Ýokary intensiwli ýagtylyk bilen işleýär.

Kriptonyň häsiýetleri we taýýarlanylyşy

Gynansak-da,kriptonhäzirki wagtda diňe basylan howa arkaly köp mukdarda elýeterlidir. Ammiak sintez usuly, ýadro bölünişiniň ekstraksiýasy usuly, freon siňdiriş usuly we ş.m. ýaly beýleki usullar uly möçberli senagat taýýarlamak üçin amatly däl. Şonuň üçin hemkriptonseýrek we gymmatdyr.

Kripton şeýle hem köp gyzykly häsiýetlere eýedir

Kriptonzäherli däl, ýöne onuň anestetik häsiýetleri howanyňkydan 7 esse ýokary bolany üçin, ol boğulmagy mümkin.

50% kripton we 50% howa saklaýan gazyň dem almagy netijesinde dörän anesteziýa, atmosfera basyşynyň 4 esse ýokary bolan howany dem almaga deňdir we 30 metr çuňlukda suwa çümmäge deňdir.

Kriptonyň başga ulanylyşlary

Käbirleri közlenme lampalaryny doldurmak üçin ulanylýar.Kriptonşeýle hem aeroport uçuş-gonuş zolaklaryny yşyklandyrmak üçin ulanylýar.

Ol elektronika we elektrik yşyk çeşmeleri senagatynda, şeýle hem gaz lazerlerinde we plazma jetlerinde giňden ulanylýar.
Lukmançylykda,kriptonizotoplar yzarlaýjy hökmünde ulanylýar.
Suwuk kripton bölejikleriň traektoriýalaryny anyklamak üçin köpürjik kamerasy hökmünde ulanylyp bilner.
Radioaktiwkriptonýapyk gaplaryň syzmasyny anyklamak we materialyň galyňlygynyň dowamlylygyny kesgitlemek üçin ulanylyp bilner, şeýle hem elektrik energiýasyny talap etmeýän atom lampalaryny ýasap bolýar.