Deýteriý wodorodyň durnukly izotopydyr. Bu izotop iň köp duş gelýän tebigy izotopyndan (protiý) birneme tapawutlanýan häsiýetlere eýedir we ýadro magnit-rezonans spektroskopiýasy we mukdary massa spektrometriýasy ýaly köp ylmy ugurlarda gymmatlydyr. Ol daşky gurşawy öwrenmekden keselleri anyklamaga çenli dürli temalary öwrenmek üçin ulanylýar.

Durnukly izotop belgili himiki maddalaryň bazarynda soňky ýyl içinde bahalaryň 200% -den gowrak derejede ep-esli ýokarlanmagy boldy. Bu meýil, esasanam, 2022-nji ýylyň birinji ýarymynda ýokarlanmaga başlan 13CO2 we D2O ýaly esasy durnukly izotop belgili himiki maddalaryň bahalarynda aýdyň görünýär. Mundan başga-da, öýjük medeniýetiniň möhüm bölekleri bolan glýukoza ýa-da aminokislotalar ýaly durnukly izotop belgili biomolekulalaryň sanynda ep-esli ösüş boldy.

Islegiň artmagy we teklibiň azalmagy bahalaryň ýokarlanmagyna getirýär

Geçen ýylyň dowamynda deýteriýiň üpjünçiligine we islegine näme şeýle uly täsir etdi? Deýteriý bilen belgilenen himiki maddalaryň täze ulanylyşlary deýteriý üçin artýan islegi döredýär.

Aktiw derman serişdeleriniň deuterasiýa edilmegi (API)

Deýteriý (D, deýteriý) atomlary adam bedeniniň derman metabolizminiň tizligine päsgel beriji täsir edýär. Onuň terapewtiki dermanlarda howpsuz maddadygy görkezildi. Deýteriýiň we protiýiň meňzeş himiki häsiýetlerini göz öňünde tutup, deýteriý käbir dermanlarda protiýiň ornuny tutýan serişde hökmünde ulanylyp bilner.

Dermanyň terapewtiki täsirine deýteriýiň goşulmagy düýpli täsir etmez. Metabolizm barlaglary deýteriý saklaýan dermanlaryň, adatça, doly güýjüni we täsirini saklaýandygyny görkezdi. Şeýle-de bolsa, deýteriý saklaýan dermanlar has haýal metabolizlenýär, bu bolsa köplenç uzak wagtlap dowam edýän täsirlere, az ýa-da az dozalara we az sanly goşmaça täsirlere getirýär.

Deýteriý dermanlaryň metabolizmine nähili haýalladyjy täsir edýär? Deýteriý protiý bilen deňeşdirilende derman molekulalarynyň içinde has güýçli himiki baglanyşyklar emele getirip bilýär. Dermanlaryň metabolizmi köplenç şeýle baglanyşyklaryň döwülmegini öz içine alýandygyny göz öňünde tutup, has güýçli baglanyşyklar dermanlaryň metabolizminiň haýallamagyny aňladýar.

Deýteriý oksidi deýteriý bilen belliklenen dürli birleşmeleri, şol sanda deýteriý bilen belliklenen işjeň derman maddalaryny öndürmek üçin başlangyç material hökmünde ulanylýar.

Deuterirlenen süýümli optik kabel

Optiki süýüm önümçiliginiň soňky tapgyrynda, optiki süýüm kabelleri deýteriý gazy bilen işlenilýär. Optiki süýümiň käbir görnüşleri optiki işiniň ýaramazlaşmagyna sezewar bolýar, bu bolsa kabeliň içinde ýa-da töwereginde ýerleşýän atomlar bilen himiki reaksiýalaryň netijesinde ýüze çykýar.

Bu meseläni çözmek üçin, optiki süýümli kabellerde bar bolan protiýiň käbir böleginiň ornuny tutmak üçin deýteriý ulanylýar. Bu çalşyrma reaksiýa tizligini peseldýär we ýagtylygyň geçirijiliginiň ýaramazlaşmagynyň öňüni alýar, netijede kabeliň ömrüni uzaldýar.

Kremniý ýarymgeçirijileriniň we mikroçipleriň deuterasiýasy

Deýteriý-protiý çalşygynyň deýteriý gazy (deýteriý 2; D 2) bilen prosesi kremniý ýarymgeçirijileriniň we mikroçipleriň önümçiliginde ulanylýar, olar köplenç elektron platalarynda ulanylýar. Deýteriýiň ýumşadylmagy çip zynjyrlarynyň himiki poslamasynyň we gyzgyn daşaýjy täsirleriniň zyýanly täsirleriniň öňüni almak üçin protiý atomlaryny deýteriý bilen çalşyrmak üçin ulanylýar.

Bu prosesi ornaşdyrmak arkaly ýarymgeçirijileriň we mikroçipleriň ömürlik siklini ep-esli uzaltmak we gowulandyrmak mümkin, bu bolsa kiçi we ýokary dykyzlykly çipleriň öndürilmegine mümkinçilik berýär.

Organiki ýagtylyk çykaryjy diodlaryň (OLED) deuterasiýasy

“Organic Light Emitting Diode” sözleriniň gysgaltmasy bolan “OLED” organiki ýarymgeçiriji materiallardan düzülen inçe plýonkaly enjamdyr. “OLED”-leriň adaty ýagtylyk çykarýan diodlara (LED) garanyňda tok dykyzlygy we ýagtylygy pes. “OLED”-leriň öndürilişi adaty LED-lere garanyňda arzan bolsa-da, olaryň ýagtylygy we ömri şeýle ýokary däl.

OLED tehnologiýasynda oýun üýtgediji ösüşlere ýetmek üçin protiýiň deýteriý bilen çalşyrylmagy geljegi uly çemeleşme bolup çykdy. Sebäbi deýteriý OLED-lerde ulanylýan organiki ýarymgeçiriji materiallardaky himiki baglanyşyklary güýçlendirýär, bu bolsa birnäçe artykmaçlyklary getirýär: Himiki dargama has haýal tizlikde bolup geçýär we enjamyň ömrüni uzaldýar.