Azot oksidi, adatça gülýän gaz ýa-da azot diýlip atlandyrylýar, himiki birleşme bolup, N2O formulasy bolan azot oksididir.

Önümiň tanyşdyrylyşy

Azot oksidi, adatça gülýän gaz ýa-da azot diýlip atlandyrylýar, himiki birleşme bolup, N2O formulaly azot oksididir. Otagyň temperaturasynda ol reňksiz, ýanmaýan, ýeňil metal ysy we tagamy bolan gazdyr. Ýokary temperaturada azot oksidi molekulýar kisloroda meňzeş güýçli oksidleýjidir.

Azot oksidi, esasanam hirurgiýada we stomatologiýada, anesteziýa we agyryny peseldýän täsirleri üçin lukmançylykda uly ulanylyşa eýedir. Hamfri Dewi tarapyndan döredilen "gülýän gaz" ady, ony dem alanda eýforiki täsirleri sebäpli döräp, bu häsiýet onuň dissosiatiw anesteziýa hökmünde dynç alyş maksady bilen ulanylmagyna sebäp bolupdyr. Ol Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň saglyk ulgamynda zerur bolan iň täsirli we howpsuz dermanlaryň sanawyndadyr.[2] Şeýle hem, ol raketa ýangyçlarynda oksidleýji hökmünde we hereketlendirijileriň kuwwatyny artdyrmak üçin awtoulag ýaryşlarynda ulanylýar.

Spesifikasiýa

Programma

Lukmançylyk
Azot oksidi 1844-nji ýyldan bäri stomatologiýada we hirurgiýada anesteziýa we agyryny aýyrýan serişde hökmünde ulanylýar.

Elektron
Ol silan bilen bilelikde kremniý nitridi gatlaklaryny himiki bug çökündisi üçin ulanylýar; şeýle hem ýokary hilli derweze oksidlerini ösdürmek üçin çalt termiki gaýtadan işlemekde ulanylýar.

Gaplama we iberiş

Ilkinji kömek çäreleri

DEM ALYŞY: Eger ters täsirler ýüze çyksa, hapalanmadyk ýere çykaryň. Eger ýüze çykmasa, emeli dem alyş beriň.

dem almak. Dem almak kyn bolsa, hünärli işgärler tarapyndan kislorod berilmeli. Derrew ýüz tutuň

lukmançylyk kömegi.

DERI DEGIŞMEGI: Eger üşük ýa-da doňma ýüze çyksa, derhal köp mukdarda ýyly suw bilen ýuwuň (105-115 F; 41-46 C). GYZGYN SUW ULANMAŇ. Eger ýyly suw ýok bolsa, täsirlenen bölekleri ýuwaşlyk bilen gaplaň.

ýorganlar. Derhal lukmana ýüz tutuň.

GÖZE DEGMEK: Gözleriňizi köp suw bilen ýuwuň.

ÝUTUŞ: Eger köp mukdarda ýuwudylan bolsa, lukmana ýüz tutuň.

LUKMAN ÜÇIN BELLEK: Dem alyş üçin kislorody göz öňünde tutuň.

Ulanylyşy

1. Raketa motorlary

Azot oksidi raketa hereketlendirijisinde oksidleýji hökmünde ulanylyp bilner. Bu beýleki oksidleýjilere garanyňda artykmaçlyk berýär, sebäbi ol diňe bir zäherli däl, eýsem otagyň temperaturasyndaky durnuklylygy sebäpli saklamak hem aňsat we uçuşda daşamak has howpsuz. Ikinji artykmaçlyk hökmünde, ol dem alýan howany emele getirmek üçin aňsatlyk bilen parçalanyp bilner. Onuň ýokary dykyzlygy we pes saklama basyşy (pes temperaturada saklananda) onuň ýokary basyşly gaz ulgamlary bilen ýokary derejede bäsdeşlige ukyply bolmagyna mümkinçilik berýär.

2. Içki ýanma hereketlendirijisi — (Azot oksidi hereketlendirijisi)

Awtomobil ýaryşlarynda azot oksidi (köplenç diňe "azot" diýlip atlandyrylýar) diňe howadan has köp kislorod bermek arkaly hereketlendirijiniň has köp ýangyç ýakmagyna mümkinçilik berýär we netijede has güýçli ýanma emele gelýär.

Awtomobil üçin niýetlenen suwuk azot oksidi lukmançylyk üçin niýetlenen azot oksidinden birneme tapawutlanýar. Maddalaryň bikanun ulanylmagynyň öňüni almak üçin az mukdarda kükürt dioksidi (SO2) goşulýar. Esasyň üsti bilen birnäçe gezek ýuwmak (meselem, natriý gidroksid) muny aýryp, SO2 ýananda kükürt kislotasyna öwrülende has-da oksidlenende ýüze çykýan aşyndy häsiýetlerini azaldyp, zyňyndylary has arassa edýär.

3. Aerozol propellanty

Bu gaz iýmit goşundysy (E942 diýlip hem atlandyrylýar), hususan-da, aerozol spreý propellanty hökmünde ulanmak üçin tassyklanandyr. Bu babatda onuň iň köp ulanylýan ulanylyşy aerozolly gaýmak gaplarynda, aşhana spreýlerinde we kartoşka çipsleriniň we şuňa meňzeş beýleki naharlaryň gaplaryny dolduranda bakteriýalaryň ösüşini saklamak üçin kislorody çykarmak üçin ulanylýan inert gazdyr.

Şonuň ýaly-da, dürli görnüşli ýaglardan lesitini (emulgator) birleşdirip ýasalýan aşpezlik spreýi azot oksidini ýangyç serişdesi hökmünde ulanyp biler. Aşpezlik spreýinde ulanylýan beýleki ýangyç serişdesine azyk spirti we propan girýär.

4. Lukmançylyk——– Azot oksidi (derman)

Azot oksidi 1844-nji ýyldan bäri stomatologiýada we hirurgiýada anestetik we agyryny aýyrýan serişde hökmünde ulanylýar.

Azot oksidi gowşak umumy anesteziýa serişdesidir, şonuň üçin, adatça, umumy anesteziýada ýeke özi ulanylmaýar, eýsem has güýçli umumy anesteziýa serişdeleri, meselem, sevofluran ýa-da desfluran üçin daşaýjy gaz hökmünde (kislorod bilen garyşdyrylyp) ulanylýar. Onuň alweolýar konsentrasiýasy iň az 105% we gan/gaz bölüniş koeffisiýenti 0,46-dyr. Şeýle-de bolsa, anesteziýada azot oksidiniň ulanylmagy operasiýadan soňky ýürek bulanma we gaýtarma töwekgelçiligini ýokarlandyryp biler.

Britaniýada we Kanadada Entonox we Nitronox tiz kömek işgärleri (şol sanda bellige alynmadyk lukmanlar) tarapyndan çalt we ýokary täsirli agyryny aýyrýan gaz hökmünde giňden ulanylýar.

50% azot oksidini agyryny aýyrýan serişde hökmünde ulanmagyň deňeşdirme aňsatlygy we howpsuzlygy göz öňünde tutulanda, hassahanadan öňki şertlerde tälim alan hünärmen däl ilkinji kömek işgärleri tarapyndan 50% azot oksidini ulanmak göz öňünde tutulyp bilner. Onuň täsiriniň çalt gaýtmagy onuň diagnozyň goýulmagyna päsgel berer.

5. Dynç alyş maksatly ulanmak

Azot oksidiniň eýforiýa we/ýa-da ýeňil gallyusinasiýalara sebäp bolmak maksady bilen dynç alyş maksady bilen dem alyşy 1799-njy ýylda Britaniýanyň ýokary synpy üçin "gülki gaz oturylyşyklary" diýlip atlandyrylýan hadysa hökmünde başlandy.

Beýik Britaniýada 2014-nji ýyldaky maglumatlara görä, azot oksidini ýarym milliona golaý ýaşlar gijeki klublarda, festiwallarda we oturylyşyklarda ulanýandygy çaklanylýar. Bu ulanmagyň kanunylygy ýurtdan ýurda, hatda käbir ýurtlarda şäherden şähere dürli-dürli bolýar.