2025-nji ýylyň başynda Waşington uniwersitetiniň we Brigham we aýallar hassahanasynyň (Garward lukmançylyk mekdebiniň okuw hassahanasy) ylmy işgärleri Altsgeýmer keselini bejermegiň öň görlüp-eşidilmedik usulyny - dem alyş usulyny açyp görkezdiler.ksenongaz, bu diňe bir neýroiltihaplanmanyň öňüni almak we beýni atrofiýasyny azaltmak bilen çäklenmän, eýsem gorag neýron ýagdaýyny hem ýokarlandyrýar.

Ksenonwe Neýrogorag

Altsgeýmer keseli adamlarda iň köp duş gelýän neýrodegeneratiw keseldir we onuň sebäbiniň beýnide tau belogynyň we beta-amiloid belogynyň toplanmagy bilen baglanyşyklydygyna ynanýarlar. Bu zäherli beloklary aýyrmaga synanyşýan dermanlar bolsa-da, olar keseliň ösüşini haýallatmakda netijeli bolmady. Şonuň üçin keseliň kök sebäbi hem, bejergisi hem doly düşünilip bilinmeýär.

Barlaglar dem alyş arkaly alnandygyny görkezdiksenongan-beýni böwetinden geçip, barlaghana şertlerinde Altsgeýmer keseliniň modelleri bolan syçanlaryň ýagdaýyny ep-esli gowulandyryp biler.Eksperiment iki topara bölündi, syçanlaryň bir toparynda tau belogynyň toplanmagy, beýleki toparda bolsa beta-amiloid belogynyň toplanmagy görkezildi. Eksperiment netijeleri ksenonuň diňe syçanlary has işjeňleşdirmän, eýsem tau we beta-amiloid beloglaryny arassalamak üçin möhüm bolan mikrogliýanyň gorag reaksiýasyny hem ýokarlandyrýandygyny görkezdi.

Bu täze açyş örän täzelik bolup, neýroprotektor täsirleriň diňe inert gazy dem almak arkaly öndürilip bilinjekdigini görkezýär. Altsgeýmer keselini öwrenmek we bejermek ulgamyndaky esasy çäklendirme, gan-beýni böwetinden geçip bilýän dermanlary döretmegiň örän kyn bolmagydyr weksenonmuny edip biler.

Ksenonuň beýleki lukmançylyk ulanylyşy

1. Anesteziýa we analgeziýa: Ideal anestetik gaz hökmünde,ksenonçalt induksiýasy we sagalmagy, ýürek-damar durnuklylygynyň gowy bolmagy we goşmaça täsirleriň töwekgelçiliginiň pes bolmagy sebäpli giňden ulanylýar;

2. Neýroprotektor täsiri: Ýokarda agzalan Altsgeýmer keseline mümkin bolan terapewtiki täsirden başga-da, ksenon täze doglan çagalaryň gipoksik-işemiki ensefalopatiýasynyň (HIE) sebäp bolýan beýni zeperlenmesini azaltmak üçin hem öwrenildi;

3. Organ transplantasiýa we ony goramak:Ksenondonor organlaryny işemiýa-reperfuzion zeperlenmelerden goramaga kömek edip biler, bu bolsa transplantasiýanyň üstünlik derejesini ýokarlandyrmak üçin örän möhümdir;

4. Radioterapiýa duýgurlygy: Käbir deslapky barlaglar ksenonuň şişleriň radioterapiýa duýgurlygyny ýokarlandyryp biljekdigini görkezdi, bu bolsa rak keselini bejermek üçin täze strategiýany üpjün edýär;