Metan CH4 himiki formulasy (bir uglerod atomy we dört wodorod atomy) bolan himiki birleşmedir.

Önümiň tanyşdyrylyşy

Metan CH4 himiki formulasy (bir uglerod atomy we dört wodorod atomy) bolan himiki birleşmedir. Ol 14-nji topar gidridi we iň ýönekeý alkan bolup, tebigy gazyň esasy düzüm bölegidir. Ýer ýüzündäki metanyň deňeşdirme boýunça köp bolmagy ony özüne çekiji ýangyç edýär, emma ony tutmak we saklamak temperatura we basyş üçin adaty şertlerde gaz ýagdaýy sebäpli kynçylyklar döredýär.
Tebigy metan hem ýerasty, hem deňiz düýbüniň aşagynda duş gelýär. Ol ýerüsti we atmosfera ýetende, atmosfera metany diýlip atlandyrylýar. Ýeriň atmosfera metanynyň konsentrasiýasy 1750-nji ýyldan bäri takmynan 150% ýokarlandy we ol uzak wagtlap ýaşaýan we global derejede garyşyk parnik gazlarynyň umumy radiasiýa güýjüniň 20% -ini düzýär.

Spesifikasiýa

Gaplama we iberiş

Programma

Ýangyç hökmünde
Metan peçler, öýler, suw gyzdyryjylar, peçler, awtoulaglar, turbinalar we beýleki zatlar üçin ýangyç hökmünde ulanylýar. Ol ot döretmek üçin kislorod bilen ýanýar.

Himiýa senagatynda
Metan bug reformasiýasy arkaly uglerod oksidi we wodorodyň garyndysy bolan sintez gazyna öwrülýär.

Ulanylyşy

Metan senagat himiki proseslerinde ulanylýar we sowadyjy suwuklyk (suýuklaşdyrylan tebigy gaz ýa-da LNG) hökmünde daşalyp bilner. Sowadyjy suwuklyk gapdan syzýan suwuklyklar ilki başda sowuk gazyň dykyzlygynyň ýokarlanmagy sebäpli howadan agyr bolsa-da, daşky gurşawyň temperaturasyndaky gaz howadan ýeňil bolýar. Gaz geçirijileri köp mukdarda tebigy gazy paýlaýar, onuň esasy bölegi metandyr.

1. Ýangyç
Metan peçler, öýler, suw gyzdyryjylar, peçler, awtoulaglar, turbinalar we beýleki zatlar üçin ýangyç hökmünde ulanylýar. Ol ýylylyk döretmek üçin kislorod bilen ýanýar.

2. Tebigy gaz
Metan gaz turbinasynda ýa-da bug generatorynda ýangyç hökmünde ýakmak arkaly elektrik energiýasyny öndürmek üçin möhümdir. Beýleki uglewodorod ýangyçlary bilen deňeşdirilende, metan bölünip çykýan her bir ýylylyk birligi üçin az uglerod dioksidi öndürýär. Takmynan 891 kJ/mol bolan metanyň ýanma ýylylygy islendik beýleki uglewodoroddan pes, ýöne ýanma ýylylygynyň (891 kJ/mol) molekulýar massasyna (16,0 g/mol, şolardan 12,0 g/mol uglerod) gatnaşygy metanyň iň ýönekeý uglewodorod bolansoň, beýleki çylşyrymly uglewodorodlara garanyňda massa birligine has köp ýylylyk (55,7 kJ/g) öndürýändigini görkezýär. Köp şäherlerde metan öýleri ýyladmak we nahar bişirmek üçin turbalar arkaly öýlere iberilýär. Bu babatda ol adatça tebigy gaz diýlip atlandyrylýar, onuň energiýa mukdary kub metrde 39 megajoul ýa-da standart kub futda 1000 BTU hasaplanýar.

Sykyşly tebigy gaz görnüşinde metan awtoulag ýangyjy hökmünde ulanylýar we benzin/benzin we dizel ýaly beýleki gazylyp alynýan ýangyçlara garanyňda ekologiýa taýdan has arassa hasaplanýar. Awtomobil ýangyjy hökmünde ulanmak üçin metany saklamagyň adsorbsiýa usullary boýunça ylmy-barlag işleri geçirildi.

3. Suwuklaşdyrylan tebigy gaz
Suwuklaşdyrylan tebigy gaz (LNG) - saklamak ýa-da daşamak aňsatlygy üçin suwuk görnüşe öwrülen tebigy gaz (esasan metan, CH4). Metany daşamak üçin gymmat LNG tankerleri gerek.

Suwuklaşdyrylan tebigy gaz gaz halyndaky tebigy gazyň möçberiniň takmynan 1/600 bölegini tutýar. Ol yssyz, reňksiz, zäherli däl we poslamaýandyr. Howplara buglanandan soň gaz halyna geçmegiň, doňmagyň we asfiksiýanyň täsiri girýär.

4. Suwuk-metan raketa ýangyjy
Raketa ýangyjy hökmünde arassalanan suwuk metan ulanylýar. Metanyň kerosin bilen deňeşdirilende raketa hereketlendirijileriniň içki böleklerine az uglerod çökmegi bilen artykmaçlyk berýändigi we güýçlendirijileri gaýtadan ulanmagyň kynçylygyny azaldýandygy habar berilýär.

Metan Gün ulgamynyň köp ýerlerinde köp we mümkin boldugyça, başga bir Gün ulgamynyň jisiminiň ýüzünde toplanyp bilner (hususan-da, Marsda ýa-da Titanda tapylan ýerli materiallardan metan öndürmek arkaly), bu bolsa yzyna gaýdyp gelmek üçin ýangyç bilen üpjün edilip bilner.

5.Himiki çig mal
Metan bug reformasiýasy arkaly sintez gazyna, uglerod oksidi we wodorodyň garyndysyna öwrülýär. Bu endergon proses (energiýa talap edýär) katalizatorlary ulanýar we ýokary temperaturany, takmynan 700–1100 °C talap edýär.

Ilkinji kömek çäreleri

Göz bilen aragatnaşyk:Gaz üçin hiç zat gerek däl. Eger üşüme şübhelenilse, gözleriňizi 15 minutlap sowuk suw bilen ýuwuň we derhal lukmana ýüz tutuň.
Deri bilen aragatnaşyk:Gaz gerek däl. Deriniň içine düşen ýa-da üşükme güman edilen ýagdaýynda, hapalanan eşikleri çykaryň we täsirlenen ýerleri ýyly suw bilen ýuwuň. GYZGYN SUW ULANMAŇ. Eger önüm deriniň ýüzünde köpürjikleriň döremegine ýa-da dokumalaryň çuňňur doňmagyna sebäp bolsa, lukman hassany derhal görmelidir.
Dem alyş:INHALÝASIÝA EDILEN DEMLÄNME AGŞARY TÄSIR EDILEN ÄHLI ÝAGDAÝLARDA DERHAL LUKMANÇYLYK ÜÇIN ÝERE ÝETIRILMELI. HALAS EDÝÄN IŞGÄRLER ÖZÜŇI DEMLÄÝÄN ENJAMLAR BILEN ENJAMLANDYRYLMALY. Aňly dem alyş pidalaryna hapalanmadyk ýere kömek edilmelidir we arassa howa dem alyň. Dem almak kyn bolsa, kislorod beriň. Huşsuz adamlary hapalanmadyk ýere geçirmeli we zerur bolanda emeli reanimasiýa we goşmaça kislorod beriň. Bejergi alamatly we goldaw beriji bolmalydyr.
Içmek:Adaty ulanylanda ulanmaň. Eger alamatlar ýüze çyksa, lukmana ýüz tutuň.
Lukmana bellikler:Simptomatik bejergi geçiriň.

Ýerden daşary metan
Metan Gün ulgamynyň ähli planetalarynda we uly aýlaryň köpüsinde anyklandy ýa-da bardygyna ynanylýar. Marsdan başga, onuň abiotik proseslerden gelip çykandygyna ynanylýar.
Marsda metan (CH4) – mümkin bolan çeşmeler we çökündiler.
Metan geljekki Mars missiýalarynda raketa hereketlendirijisi hökmünde teklip edildi, sebäbi onuň planetada ýerinde serişdeleri ulanmak arkaly sintez edilmeginiň mümkinçiligi bar.[58] Sabatier metanasiýa reaksiýasynyň uýgunlaşdyrylmagy Marsda elýeterli çig mallardan metan öndürmek üçin garyşyk katalizator gatlagy we ýeke reaktorda suw-gaz ters geçişi bilen ulanylyp bilner, bu bolsa Marsyň ýerasty gatlagyndan suwy we Mars atmosferasyndaky uglerod dioksidini ulanyp bilner.

Metan suwuň, uglerod dioksidiniň we Marsda giňden ýaýrandygy mälim bolan oliwin mineralynyň gatnaşmagynda "serpentinleşme" [a] diýlip atlandyrylýan biologik däl proses arkaly öndürilip bilner.