Daşky gurşawy biziňki bilen meňzeş başga planetalar barmy? Astronomik tehnologiýanyň ösüşi netijesinde, indi uzak ýyldyzlaryň töwereginde müňlerçe planetanyň aýlanýandygyny bilýäris. Täze gözleg älemdäki käbir ekzoplanetalaryň bardygyny görkezýär.geliýbaý atmosferalar. Gün ulgamyndaky planetalaryň deň däl ululygynyň sebäbi şuňa baglydyrgeliýmazmuny. Bu açyş planetalaryň ewolýusiýasyny has gowy düşünmegimize kömek edip biler.

Güneşden daşary planetalaryň ölçegleriniň üýtgeýşi baradaky syr

Ilkinji ekzoplanet diňe 1992-nji ýyla çenli açylmady. Gün ulgamyndan daşardaky planetalary tapmagyň şeýle köp wagt gerek bolmagynyň sebäbi, olaryň ýyldyz şöhlesi bilen blokirlenmegidir. Şonuň üçin astronomlar ekzoplanetalary tapmagyň akylly usulyny oýlap tapdylar. Ol planeta öz ýyldyzyndan geçmezden öň wagt çyzygynyň garaňkylaşmagyny barlaýar. Şeýlelik bilen, indi planetalaryň hatda Gün ulgamyndan daşarda hem köp duş gelýändigini bilýäris. Güne meňzeş ýyldyzlaryň azyndan ýarysynyň azyndan bir planeta ululygy Ýerden Neptuna çenli. Bu planetalaryň doglanda ýyldyzlaryň töweregindäki gazdan we tozandan ýygnalan "wodorod" we "geliy" atmosferalarynyň bardygyna ynanýarlar.

Emma geň galdyryjy zat, ekzoplanetalaryň ululygy iki toparda üýtgeýär. Biri Ýeriň ululygyndan takmynan 1,5 esse uly, beýlekisi bolsa Ýeriň ululygyndan iki esse uly. Näme üçindir, olaryň arasynda hiç zat ýok diýen ýaly. Bu amplituda üýtgemesi "radius jülgesi" diýlip atlandyrylýar. Bu syry çözmegiň bize bu planetalaryň emele gelmegini we ewolýusiýasyny düşünmäge kömek edýändigine ynanýarlar.

Arasyndaky gatnaşykgeliýwe Güneşden daşary planetalaryň ölçegleriniň üýtgemegi

Bir gipoteza, Güneşden daşary planetalaryň ululygynyň (deresiniň) planetanyň atmosferasy bilen baglanyşyklydygydyr. Ýyldyzlar planetalaryň yzygiderli rentgen we ultramelewşe şöhleleri bilen bombardman edilýän örän ýaramaz ýerlerdir. Munuň atmosferany zaýalap, diňe kiçijik daş ýadrosyny galdyrandygyna ynanýarlar. Şonuň üçin Miçigan uniwersitetiniň doktoranty Isaak Maski we Çikago uniwersitetiniň astrofizik Lesli Rojers "atmosfera dargamagy" diýlip atlandyrylýan planetalaryň atmosfera dargamagy hadysasyny öwrenmek kararyna geldiler.

Ýeriň atmosferasyna ýylylygyň we radiasiýanyň täsirini düşünmek üçin, olar planeta maglumatlaryny we fiziki kanunlary ulanyp, model döretdiler we 70000 simulýasiýa geçirdiler. Olar planetalaryň emele gelmeginden milliardlarça ýyl soň, kiçi atom massasy bolan wodorodyň ýok boljakdygyny anykladylar.geliýÝeriň atmosfera massasynyň 40% -den gowragy aşakdakylardan ybarat bolup bilergeliý.

Planetalaryň emele gelmegini we ewolýusiýasyny düşünmek, ýerden daşary ýaşaýyşyň açylmagynyň açarydyr

Ýeriň atmosferasyna ýylylygyň we radiasiýanyň täsirini düşünmek üçin, olar planeta maglumatlaryny we fiziki kanunlary ulanyp, model döretdiler we 70000 simulýasiýa geçirdiler. Olar planetalaryň emele gelmeginden milliardlarça ýyl soň, kiçi atom massasy bolan wodorodyň ýok boljakdygyny anykladylar.geliýÝeriň atmosfera massasynyň 40% -den gowragy aşakdakylardan ybarat bolup bilergeliý.

Beýleki tarapdan, henizem wodorod saklaýan planetalar wegeliýgiňelýän atmosferalara eýedirler. Şonuň üçin, eger atmosfera henizem bar bolsa, adamlar onuň uly planeta topary boljakdygyny pikir edýärler. Bu planetalaryň hemmesi gyzgyn, güýçli radiasiýa sezewar bolup biler we ýokary basyşly atmosfera eýe bolup biler. Şonuň üçin ýaşaýşyň açylmagy mümkin däl ýaly görünýär. Emma planetanyň emele gelme prosesini düşünmek bize haýsy planetalaryň bardygyny we olaryň nähili görünýändigini has takyk çaklamaga mümkinçilik berer. Şeýle hem, ony ýaşaýşy köpeldýän ekzoplanetalary gözlemek üçin ulanyp bolýar.